क्षय तिथि भनेको के हो?

एउटा सूर्योदयपछि सुरु भई अर्को सूर्योदयअघि नै सकिने तिथि। यसले कुनै सूर्योदय पाउँदैन, त्यसैले पात्रोमा कुनै दिनको नाम यसबाट रहँदैन र यो छुटेजस्तो देखिन्छ।

वृद्धि तिथि भनेको के हो?

लगातार दुई सूर्योदयमा रहने तिथि। दुई दिनको नाम यसैबाट रहन्छ, त्यसैले पात्रोमा यो दोहोरिएजस्तो देखिन्छ।

तिथिको लम्बाइ किन फरक हुन्छ?

चन्द्रमा पृथ्वीको नजिक हुँदा छिटो र टाढा हुँदा ढिलो चल्छ, सूर्यको गति पनि अलिअलि फरक हुन्छ। त्यसैले तिथि करिब १९ देखि २६ घण्टासम्म लामो हुन्छ, जबकि दिन सधैँ करिब २४ घण्टाको हुन्छ।

पर्वको तिथि क्षय भए पर्व रद्द हुन्छ?

हुँदैन। कुनै सूर्योदय नपाए पनि जुन दिनको कर्मकाल तिथिले ओगट्छ, पर्व त्यही दिन मनाइन्छ। निर्णयमा क्षय तिथिको असर परे पर्व पृष्ठको व्याख्यामा देखाइन्छ।

पर्वको तिथि वृद्धि भए दुईमध्ये कुन दिन?

कर्मकाल नियमले निर्णय गर्छ। दुवै दिन मिले पर्वको पूर्व वा पर दिनको नियमले टुङ्गो लगाउँछ।

क्षय र वृद्धि तिथि: पात्रोमा तिथि किन छुट्छ वा दोहोरिन्छ